معصومه دهقان/صبا، رضا مردانی، مدیرکل هنرهای نمایشی ، در گفت‌وگو با صبا تأکید می‌کند که در شرایط فعلی هنوز آمار نهایی و قطعی از تعداد و شدت آسیب‌های سالن‌های تئاتر در دست نیست و فرایند «احصا» و ارزیابی میدانی در استان‌ها و تهران به‌عنوان گام نخست برای تدوین راهکارهای حمایت و بازسازی در جریان است.
آن‌طور که مردانی می‌گوید، برخی مجتمع‌ها و سالن‌ها دچار آسیب‌های ساختاری یا تعطیلی موقت شده‌اند و در پایتخت، گزارش‌هایی از آسیب‌های سنگین به سالن‌های متعلق به نهادهای شهری شنیده شده است؛ با این حال نبود آمارِ یکپارچه و مستند، تحلیل دقیق از گستره خسارت و برآورد هزینه بازسازی را دشوار کرده است. همزمان، استمرار اجراهای صحنه‌ای در برخی استان‌ها و برگزاری برنامه‌های فرهنگی-اجتماعی، شرایط مدیریت ریسک برای هنرمندان و تماشاگران را پیچیده‌تر می‌کند و نگرانی‌ها درباره حفظ سلامت و امنیت افراد را شدت بخشیده است.
پاسخ نهادهای فرهنگی به این چالش چندوجهی است: تشکیل کمیته‌های ارزیابی، پیگیری احصا و هم‌زمان طراحی راهکارهای حمایتی شامل تسهیلات مالی، کمک فنی به سالن‌ها و پیشنهاد انتقال بخشی از اجراها به بسترهای دیجیتال یا مدل‌های ترکیبی. مردانی از برنامه‌ریزی برای آزمایش و توسعه ظرفیت‌های پخش مجازی و زیرساخت‌های مناسب خبر می‌دهد؛ اقدامی که اگرچه می‌تواند امکان استمرار حضور هنر روی صحنه را فراهم کند، اما نیازمند سرمایه‌گذاری فنی، آموزش هنرمندان و تضمین کیفیت هنری و امنیت داده است.
این بحران علاوه بر پیامدهای فرهنگی و حرفه‌ای، بعد سیاسی نیز دارد؛ مردانی حملات اخیرتجاوز رژیم آمریکایی، صهیونیستی به مجموعه‌های فرهنگی و آموزشی را نمود «قساوت و دشمنی» خواند و گفت آنچه هدف گرفته شده فراتر از اماکن فیزیکی است و نمادهای هویتی، تاریخی و تمدنی کشور را نشانه رفته است. در چنین فضایی، فرایند احصا و پاسداشتِ شفاف خسارت‌ها و نیز طراحی سریع بسته‌های حمایتی و سیاست‌گذاری هماهنگ میان نهادهای دولتی و صنفی، نه‌تنها به بازسازی سالن‌ها کمک می‌کند بلکه نقش کلیدی در حفظ پیوستگی فرهنگی و امیدآفرینی عمومی خواهد داشت.
در نهایت، پرونده آسیب‌های سالن‌های نمایش اکنون در مرحله جمع‌آوری داده و طراحی راهکار است؛ گامی که تعیین‌کننده خواهد بود برای اینکه آیا تئاتر ایران می‌تواند با کمترین زیان از این دوره عبور کند، ظرفیت‌های مجازی را به‌طور معنادار توسعه دهد و با پشتیبانی هدفمند، نیمکت‌های خالی تماشاخانه‌ها را دوباره پر کند. آنچه روشن است این است که سرعت، شفافیت و همکاری ملی در این مسیر، سرنوشت بازگشت صحنه به زندگی روزمره فرهنگی را رقم خواهد زد.

مردانی: آسیب‌های سالن‌های نمایش ایران در حال احصا است؛ از ارزیابی تا طرح‌های مجازی‌سازی آینده تئاتر
رضا مردانی، مدیرکل هنرهای نمایشی، در گفت‌وگو با روزنامه صبا، آسیب‌دیدگی سالن‌های تئاتر را چالشی ملی می‌داند که باید با سرعت عمل و همدلی صنفی حل شود؛ او از تشکیل کمیته ویژه برای احصا و طراحی بسته‌های حمایتی خبر می‌دهد و تأکید دارد راه‌حل‌های مجازی و ترکیبی می‌توانند نفس تئاتر را در شرایط کنونی حفظ کنند. مردانی می‌گوید شفافیت در گزارش خسارت‌ها و هماهنگی بین نهادها کلید بازگشت امن و پرتوان صحنه‌های نمایش است.

 درخصوص آسیب‌هایی که به سالن‌های تئاتر و تماشاخانه‌ها وارد شده است، تا به حال چند سالن دچار آسیب شده‌اند و نوع این آسیب‌ها چه بوده است؟
تا کنون آمار دقیق و نهایی مشخص نشده است. کار جمع‌آوری و ثبت آسیب‌ها در استان‌ها در حال انجام است و تهران و سایر استان‌ها نیز در حال بررسی‌اند. برخی مجتمع‌های نمایش دچار آسیب‌های ساختاری یا توقف فعالیت شده‌اند، اما به دلیل تفاوت‌های منطقه‌ای، ارائه عدد دقیق فعلاً میسر نیست. به طور کلی بسیاری از سالن‌های عمومی و خصوصی یا تحت تأثیر تعطیلی‌های کوتاه‌مدت و طولانی‌مدت قرار گرفته‌اند و فرایند ارزیابی و ثبت ادامه دارد تا تصویر روشن‌تری به دست آید.
آیا برنامه‌ای برای مجازی شدن اجراها دارید؟ امنیت هنرمندان و تماشاگران هم موضوع مهمی است. چه تمهیداتی در این زمینه در دست بررسی است؟
بله، مجازی‌سازی یا پخش از راه دور یکی از مسیرهای اصلی است که در دستور کار قرار دارد. برای حفظ امنیت و استمرار نمایش‌ها، کمیته‌ای برای این منظور تشکیل شده و در حال انجام آزمایش‌ها و مطالعاتی هستیم تا با حفظ کیفیت کارها و حفاظت از امنیت هنرمندان و مخاطبان، نمایش‌ها به شیوه دیجیتال یا ترکیبی (Hybrid) ارائه شوند. همچنین بررسی‌های فنی و امنیت دیتا و تجهیزات لازم برای پخش در محیط‌های مجازی در حال انجام است تا هنرمندان بتوانند بدون خطر و با حداقل هزینه به فعالیت‌های خود ادامه بدهند.
در مقابل آسیب‌های وارده به جامعه هنری، چه حمایت‌هایی در دستور کار است؟ چگونه از هنرمندان و تماشاخانه‌های آسیب‌دیده حمایت می‌شود؟
در حال حاضر با محافل مرتبط و شورای‌های استانی در حال طراحی و اجرای راهکارهای حمایتی هستیم. از جمله حمایت‌های مطرح‌شده: تسهیل بازگشت هنرمندان به صحنه، ارائه تسهیلات و حمایت‌های مالی و فنی به سالن‌های آسیب‌دیده و فراهم‌سازی فضا برای استمرار اجرای نمایش‌ها در قالب‌های مجازی یا نیمه‌حضوری. هدف، حفظ همبستگی جامعه تئاتر، بازگرداندن مطمئن هنرمندان به کار و کاهش زیان‌های بیشتر به زیرساخت‌های فرهنگی و هنری است.

 با توجه به نگرانی‌های عمومی، آیا برنامه‌ای برای امنیت و پایداری آینده هنرهای نمایشی وجود دارد؟ تدابیر مشخصی برای حفاظت از این حوزه در برابر بحران‌های احتمالی آینده اندیشیده شده است؟
بله. تدابیر متعددی در دست بررسی و اجرا است. از جمله تشکیل کمیته‌های تخصصی برای ارزیابی دقیق آسیب‌ها، طراحی مدل‌های حمایتی از هنرمندان و فضاهای نمایش، و گسترش ظرفیت‌های مجازی. هدف حفظ حقوق هنرمندان، نگه‌داشتن دستاوردهای فرهنگی و امکان ادامه اجرای نمایش‌ها با کمترین خطر برای سلامت است. همچنین با تجربه‌های گذشته، همبستگی ملی و هماهنگی بین نهادهای فرهنگی و هنری در اولویت است تا در سال‌های آینده بتوانیم به شکل پایدارتر به فعالیت‌های هنری ادامه دهیم.
در پایان، پیامی به مخاطبان و هنرمندان دارید؟
با وجود همه دشواری‌ها، جامعه هنری ما پایدار است و به آینده امیدوار. از هنرمندان، کارگردانان و مدیران سالن‌ها می‌خواهم با همدلی و انسجام ملی از راه‌های مختلف—حضوری و مجازی—نمایش‌ها را حفظ و تقویت کنند. آینده تئاتر ایران به امنیت، رفاه و فرصت‌های برابر برای رشد کودکان و جامعه نیاز دارد. با همت و همکاری باور داریم که می‌توانیم ایران را به روزهای روشن فرهنگی برگردانیم و استادان و هنرمندانمان را در این مسیر همراهی کنیم.