
ناصر ارباب/ صبا، نشست رسانهای بیستمین جشنواره بینالمللی تئاتر مقاومت صبح امروز چهارشنبه ۲۵ شهریورماه با حضور میثم کریمی، مدیر روابط عمومی جشنواره و مجری نشست، محسن سلیمانیفارسانی، مدیرعامل انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس، محمد کاظمتبار، دبیر بیستمین جشنواره بینالمللی تئاتر مقاومت و منوچهر اکبرلو، منتقد و پژوهشگر تئاتر، در تالار مشاهیر مجموعه تئاترشهر برگزار شد. در این نشست، کاظمتبار ضمن تشریح روند برگزاری این دوره، درباره تولیدات نمایشی، بخشهای مختلف جشنواره و آمار آثار رسیده توضیح داد.
جشنواره مقاومت؛ رویدادی عجین با جنگ
محمد کاظمتبار در ابتدای سخنان خود با سلام و احترام به اهالی رسانه و گرامیداشت یاد امام خمینی(ره)، امام شهیدان و شهدای کشور، درباره همزمانی این دوره از جشنواره با وقایع اخیر گفت: «جشنواره تئاتر مقاومت، آغازش و برگزاریاش با جنگ عجین شده است. همانطور که عنوان جشنواره، عنوان مقاومت و عنوان رزمندگی است، این دوره نیز مصادف شد با هم جنگ تحمیلی دوم و هم جنگ تحمیلی سوم؛ اتفاقی که پارسال هم رقم خورد.»
او با اشاره به آغاز فعالیتهای این دوره از جشنواره توضیح داد: «شروع جشنواره با نشست خبری در پارک ملی هوافضا بود که شما عزیزان هم حضور داشتید و به نوعی میشود گفت اولین و آخرین رویداد هنری بود که در آن مکان برگزار شد. ما با آن نشست خبری آغاز به کار کردیم و در هفته مقاومت، رویداد نمایشی «امتداد مقاومت» را برگزار کردیم.»
کاظمتبار هدف از برگزاری «امتداد مقاومت» را حمایت از برگزیدگان دوره گذشته جشنواره دانست و گفت: «نیت و نگاه این رویداد، حمایت از برگزیدههای دوره قبل، یعنی دوره نوزدهم بود. بخش «افق مقاومت» را نیز داشتیم که با همان زمانبندی اعلامشده برگزار شد، اما این بخش هم با حوادث دیماه و جنگ تحمیلی سوم همزمان شد.»
سنگر تئاتر را در جنگ حفظ کردیم
دبیر بیستمین جشنواره بینالمللی تئاتر مقاومت با اشاره به ادامه فعالیتهای جشنواره در شرایط دشوار افزود: «با علیایحال، با همه این شرایط ما این بخشها را برگزار کردیم. بخش «افق مقاومت» در ۱۱ استان کشور و طی ۲۰ دوره برگزار شد. ثمره «افق مقاومت» نیز یادواره نمایشی «طلوع مقاومت» شد.»
او درباره دستاورد این بخش از جشنواره بیان کرد: «نمایشهایی که در کارگاههای تولیدمحور «افق مقاومت» تولید شدند، در قالب این یادواره روی صحنه رفتند. ۴۷ نمایش در استانهای کشور طی ۷۰ اجرا به صحنه رفتند که شروع آن از گیلان بود و پایانش در مینای مدرسه شجره طیبه رقم خورد.»
کاظمتبار سپس به شرایط برگزاری بخش صحنه اشاره کرد و گفت: «نکته اصلی جشنواره ما، برگزاری در بین جنگ بود. زمانی که به پایان مهلت فراخوان متون بخش صحنه رسیدیم، چند روز بعدش اسفند و آغاز جنگ تحمیلی سوم رخ داد. ما کار و وظیفهمان را ادامه دادیم و سنگر تئاتر را در جنگ حفظ کردیم.»
بیش از ۷۰ درصد آثار درباره جنگهای اخیر
دبیر جشنواره تئاتر مقاومت با اشاره به تأثیر وقایع اخیر بر آثار رسیده به این دوره گفت: «مهمترین اتفاق این بود که الان در گزارشی که خدمت شما عرض میکنم، بیش از ۷۰ درصد آثار ما موضوع جنگ تحمیلی دوم و سوم است.»
او ادامه داد: «با شروع جنگ، جدا از اینکه جلسه جمعبندی ما زیر صدای انفجار و صدای پدافند انجام میشد، تمام نگاهمان این بود که از اتفاقی که در آن زیست میکنیم، چه چیزی میتوانیم استخراج کنیم؛ هم ثمره این اتفاق را در این دوره استفاده کنیم و هم در دورههای بعدی بتوانیم از آن بهره ببریم.»
تولید «۸ صحنه» از جنگ رمضان
کاظمتبار درباره یکی از نتایج این رویکرد نیز گفت: «ماحصل این تفکر و ماحصل این اتفاق، تولید هشت نمایشنامه تحت عنوان «۸ صحنه» بود؛ هشت صحنه از جنگ رمضان که انشاءالله در هفته آینده رونمایی خواهد شد.»
او همچنین به پروژه دیگری که در پی وقایع اخیر شکل گرفته است اشاره کرد و افزود: «خروجی دیگر این اتفاق، تولید ۲۵۵ روایت از جنگ رمضان بود که به زحمت و تلاش و کوشش آقای منوچهر اکبرلو به سرانجام رسید و امروز انشاءالله تحت عنوان «این مردم مبعوث» از آن رونمایی خواهد شد.»
اعلام آمار آثار رسیده به جشنواره
دبیر بیستمین جشنواره بینالمللی تئاتر مقاومت در ادامه به آمار آثار رسیده در بخشهای مختلف اشاره کرد و گفت: «در بخش صحنه ۴۳۱ اثر دریافت کردیم. در بخش «سردار آسمانی» که بخش خیابانی ماست، ۳۱۸ اثر ثبت شد و در بخش مسابقه نمایشنامهنویسی نیز تاکنون ۳۴۵ اثر ثبت شده است.»
او با تأکید بر اینکه ثبت آثار در بخش مسابقه نمایشنامهنویسی همچنان ادامه دارد، افزود: «تا این لحظه میگویم که این بخش تا ۲۰ مهرماه مهلت ارسال آثار دارد.»
کاظمتبار ادامه داد: «در بخش «افق مقاومت» ۵۵۲ ثبتنام داشتیم و در بخش سمینار پژوهشی نیز ۷۸ اثر ثبت شده است. در بخش ملل هم در حال برگزاری و فعالیت هستیم و تا الان ۱۱۰ اثر دریافت شده است.»
او درباره برنامهریزی برای بخش ملل گفت: «تمام رایزنیها در حال انجام است و انشاءالله بخش ملل را در پایان جشنواره و همزمان با بخش «سردار آسمانی» خواهیم داشت.»
رونمایی از «این مردم مبعوث»
در ابتدای این نشست نیز میثم کریمی، مدیر روابط عمومی جشنواره و مجری برنامه، با اشاره به برگزاری نشست رسانهای بیستمین جشنواره بینالمللی تئاتر مقاومت گفت: «در مسیر برگزاری بخش صحنهای در سراسر ایران، چند روز دیگر این بخش آغاز میشود. شما همیشه لطف داشتید و همراه ما بودید و ما بر خودمان واجب دیدیم که این نشست را برگزار کنیم تا گزارشی خدمت شما ارائه دهیم و به نوعی آغاز رسمی بخش صحنه در سراسر ایران را اعلام کنیم.»
او ادامه داد: «در این نشست درباره تعداد آثار و جزئیات برگزاری بخشهای مختلف نیز گزارشی از سوی دبیر محترم جشنواره ارائه خواهد شد.»
کریمی همچنین از برنامه پایانی نشست خبر داد و گفت: «در پایان نشست یک رونمایی از کتاب خواهیم داشت که نوشته جناب آقای اکبرلو است و آقای اکبرلو و آقای کاظمتبار جزئیات این کتاب را توضیح خواهند داد.»
بر اساس اعلام دبیر بیستمین جشنواره بینالمللی تئاتر مقاومت، بخشهای مختلف این رویداد با وجود همزمانی با شرایط جنگی و حوادث ماههای گذشته دنبال شده و بخش صحنهای جشنواره نیز در روزهای پیشرو در سراسر کشور آغاز به کار خواهد کرد.

جشنواره بینالمللی مقاومت با وجود محدودیتها برگزار میشود
محمد کاظمتبار در پاسخ به پرسشی درباره بخش بینالملل جشنواره و همکاری با کشورهای دیگر توضیح داد: «نگاه ما در بخش بینالملل، همکاریهای مشترک بود و حتی رایزنیهایی هم انجام شده بود تا با بعضی از کشورها فعالیتهای مشترکی تعریف کنیم، اما وقتی به سمت تعطیلی چندماهه رفتیم و طبیعتاً امکان سفر برای بسیاری از ما وجود نداشت، باید این موضوع را مدیریت میکردیم.»
او با اشاره به محدودتر شدن بخش بینالملل در این دوره گفت: «شاید این دوره به لحاظ میزبانی از کشورهای مختلف محدودتر برگزار شود، اما مهم نفس عمل است که برای نخستین دوره بهصورت رسمی و بینالمللی، انشاءالله برگزار شود.»
بیش از ۵۰۰ اجرای عمومی در سراسر کشور
دبیر بیستمین جشنواره بینالمللی تئاتر مقاومت در پاسخ به پرسشی درباره جایگاه آثار این جشنواره در اجرای عمومی و میزان ارتباط آن با مخاطب، گفت: «این مسئله، مسئله یک سال و دو سال نیست. بیستمین دوره جشنواره، سیوسومین سال فعالیت آن است. نخستین دوره جشنواره با عنوان یادواره دفاع مقدس در سال ۷۳ برگزار شد و ما از آن زمان در حوزه اجرایی و در زمینه تئاتر دفاع مقدس و تئاتر مقاومت فعالیت میکنیم.»
او با اشاره به روند تولید و اجرای آثار جشنواره بیان کرد: «مسئله اصلی این است که ما تولید میکنیم و در حد بضاعت خودمان فراوانی ایجاد میکنیم. در دوره گذشته ۲۹ اثر و در این دوره ۳۵ اثر داریم، اما نکته این است که این ۳۵ اثر تکاجرا نیستند و در سراسر کشور اجرا خواهند داشت.»
کاظمتبار ادامه داد: «در این دوره بیش از ۵۰۰ نوبت اجرا در سراسر کشور خواهیم داشت، در حالی که در دوره گذشته ۲۷۰ نوبت اجرا داشتیم. این اجراها به صورت اجرای عمومی برگزار میشوند و داوران نیز برای دیدن و ارزیابی آثار به محل اجراها میروند. ما در حد رشد خودمان این فعالیت را انجام میدهیم و تلاش میکنیم این فراوانی را افزایش دهیم.»
«نگاه ما سفارشیسازی نبوده است»
کاظمتبار در پاسخ به پرسشی درباره احتمال سفارشیسازی آثار جشنواره و فاصله گرفتن از مخاطب، این نگاه را رد کرد و گفت: «نگاه سفارشیسازی به هیچ عنوان وجود نداشته است. هدایت وجود داشته؛ هدایت از این باب که ما آثار و کتب برگزیدهمان را معرفی کردیم و هر کسی میخواست میتوانست از این مسیر استفاده کند.»
او افزود: «یک سری آثار هم از همین مسیر تولید شد، اما اینکه بگوییم سفارشیسازی کردهایم، خیر، به هیچ عنوان. همه آثار در چارچوب جشنواره و مقررات جشنواره شرکت کردند و پذیرفته شدند و هیچ اثری خارج از این سیکل و خارج از این نگاه وارد جشنواره نشده است.»
از جنگ هشتساله تا جنگ رمضان
دبیر جشنواره تئاتر مقاومت با اشاره به گستره موضوعی آثار این دوره گفت: «مسئله امروز ما این است که از جنگ هشتساله و تاریخ مقاومت ایران تا جنگ رمضان در این دوره اثر داریم. حتی یک اثر با موضوع روز سیزدهم جنگ و حوادث دیماه داریم.»
او با تأکید بر تنوع موضوعی آثار اضافه کرد: «فراوانی موضوعی داریم، اما این نگاه، هدایتپذیر بوده و نه سفارشپذیر. ما سفارش ندادیم که اتفاقی بیفتد، بلکه با اطلاعیهها و فراخوانها این موضوعات را هدایت کردیم و خدا را شکر خروجی هم خروجی خوبی است.»
کاظمتبار ادامه داد: «ما در شرایط جنگی جشنواره را برگزار کردیم و نگاهمان حراست و پاسداشت عنوان مقاومت بود. در این شرایط، این نکته بسیار مهمی است. ما خودمان را هیچوقت خارج از جریان رزمندگی و مقاومت ندیدیم و فعالیتمان نیز از همین نگاه به این سمت رفت. خدا را شکر بیش از ۷۰ درصد آثار ما با موضوعات روز است و تلاش کردیم عمل بههنگام و جریانسازی اتفاق بیفتد.»
افزایش ۴۰ تا ۵۰ درصدی اجراها
کاظمتبار در ادامه درباره اجرای عمومی آثار جشنواره توضیح داد: «هر اثری که وارد جشنواره میشود، در فراخوان نیز این موضوع برایش دیده شده است. آثاری که وارد جشنواره میشوند، اجرای عمومی خواهند داشت و بسته به ظرفیت استانها، تعداد اجراها متفاوت است.»
او گفت: «بعضی از آثار و مهمانها بین هفت تا چند اجرا خواهند داشت و در برخی استانها که ظرفیت بیشتری دارند، آثار بین ۱۰ تا ۱۵ اجرا خواهند داشت. تهران هم همین شرایط را دارد. ما خودمان شروع جشنواره را با اجرای عمومی گذاشتیم تا آثار دیده شوند.»
دبیر جشنواره با اشاره به آمار مخاطبان دوره گذشته اظهار کرد: «در دوره گذشته، ۲۷ هزار مخاطب رسمی داشتیم که این آمار از سوی ادارههای ارشاد و سازمانهای استانها به ما اعلام شد. در تهران نیز در مجموع حدود چهار هزار مخاطب برای آثار داشتیم.»
او درباره رشد مخاطبان و اجراها نیز گفت: «در مجموع نسبت به دوره گذشته، افزایش حدود ۴۰ تا ۵۰ درصدی داشتیم. البته نگاه ما نگاه مالی نبوده است و اراده ما نیز خارج از مسئله مالی است.»
«اراده ما برگزاری جشنواره است، نه نگاه مالی»
کاظمتبار در پایان درباره دشواریهای برگزاری جشنواره در شرایط فعلی بیان کرد: «طبیعتاً در شرایطی که خود شما هم به آن اشراف دارید، برگزاری جشنواره کار سادهای نیست. اگر بخواهیم ابعاد مالی برگزاری جشنواره، جابهجایی، اسکان و مسائل مختلف را هم در نظر بگیریم، طبیعتاً برگزاری بسیار سختتر میشود.»
او تأکید کرد: «آنچه برای ما اهمیت دارد، اراده قلبی برای برگزاری جشنواره است، نه اراده مالی. نگاه ما این است که با وجود همه این شرایط، فعالیت تئاتری و جریان تئاتر مقاومت ادامه پیدا کند.»
در ادامه نشست و پس از پایان بخش پرسش و پاسخ خبرنگاران، حاضران برای رونمایی از کتاب «این مردم مبعوث» نوشته منوچهر اکبرلو آماده شدند؛ کتابی که به گفته دبیر جشنواره، حاصل ثبت و روایت بخشی از وقایع و تجربه زیسته جنگ رمضان است.
رونمایی از «این مردم مبعوث»
در پایان نشست رسانهای بیستمین جشنواره بینالمللی تئاتر مقاومت، از کتاب دو جلدی «این مردم مبعوث» به نویسندگی منوچهر اکبرلو رونمایی شد. این مجموعه به روایتهای مردم از جنگ ۱۲ روزه اختصاص دارد و تاکنون ۲۵۵ روایت از تجربهها و مشاهدات مردم در این مجموعه گردآوری شده است.
این کتاب در پایان نشست و با حضور دبیر و دستاندرکاران بیستمین جشنواره بینالمللی تئاتر مقاومت رونمایی شد.