
ناصر ارباب/صبا، نشست رسانهای سیمافیلم در حالی برگزار شد که بخش قابل توجهی از صحبتهای مهدی نقویان، رئیس این مرکز، به یکی از مهمترین تغییرات پیشروی تلویزیون در حوزه پخش سریال اختصاص داشت؛ تغییری که به گفته او، قرار است پس از حدود چهار دهه، الگوی سنتی پخش سریال در تلویزیون را دستخوش تحول کند.
نقویان در توضیح این تغییر گفت: «یک تغییر اساسی نسبت به تمام دهههای گذشته در تلویزیون در حال رخ دادن است» و افزود که پس از پایان سریالهای در حال پخش، کنداکتور جدید اجرایی خواهد شد.
بر اساس توضیحات رئیس سیمافیلم، شبکههای یک، دو و سه از ماه ربیعالاول به بعد، به جای پخش یک سریال در چندین شب متوالی، در طول هفته سه سریال خواهند داشت؛ یک سریال در روزهای زوج، یک سریال در روزهای فرد و یک سریال ویژه نیز در روز جمعه.
به این ترتیب، مخاطب تلویزیون در طول یک هفته با ۹ سریال در سه شبکه اصلی مواجه خواهد بود؛ مدلی که نقویان آن را حاصل مجموعهای از پژوهشها، نظرسنجیها و بررسی الگوهای مختلف کنداکتور عنوان کرد.
او درباره چرایی انتخاب این مدل توضیح داد که پیش از رسیدن به الگوی فعلی، مدلهای متعددی از جمله پخش سه سریال در قالبهای مختلف، پخش چهار سریال در هفته و حتی پخش یک قسمت از هر سریال در هر شب بررسی شده است. به گفته او، نتایج پژوهشهای سازمان صداوسیما، بررسی آرشیو نظرسنجیهای سالهای اخیر و همچنین استفاده از ظرفیتهای هوش مصنوعی در تحلیل الگوهای مختلف، در نهایت به انتخاب مدل سه سریال در هفته برای هر شبکه منجر شده است.
«مخاطب امروز دیگر با یک سریال در شب قانع نمیشود»
نقویان معتقد است تغییر رفتار مخاطب، یکی از دلایل اصلی این تغییر در کنداکتور است. او با اشاره به گسترش پلتفرمهای داخلی و خارجی و افزایش دسترسی مخاطبان به محصولات متنوع نمایشی گفت مخاطب امروز ذهن فعالتری دارد و همزمان میتواند سریالهای تلویزیونی، پلتفرمها، آثار خارجی، سینما و بازپخشهای تلویزیونی را دنبال کند.
به گفته رئیس سیمافیلم، در گذشته ممکن بود مخاطب با پخش چند سریال همزمان دچار سردرگمی شود، اما امروز به دلیل تنوع محصولاتی که میبیند، توانایی دنبال کردن چند روایت مختلف را دارد. او تأکید کرد: «اینکه یک نوع سریال را ۳۰ شب پشت سر هم پخش کنیم، شاید دیگر با سرعت شناخت مخاطب امروز از رسانه و تنوع محصولات فرهنگی همخوانی نداشته باشد.»
از نگاه نقویان، مدل جدید تنها یک تغییر در نحوه پخش نیست، بلکه میتواند کیفیت تولید و حتی تبلیغات سریالها را نیز تحت تأثیر قرار دهد. او توضیح داد که وقتی سریالی به جای یک ماه، چند ماه روی آنتن باشد، فرصت بیشتری برای معرفی و تبلیغ آن وجود خواهد داشت.
کنداکتور جدید چگونه اجرا میشود؟
رئیس سیمافیلم در تشریح برنامه شبکه یک گفت «اسباب زحمت» در روزهای زوج، «سفید سرخ» در روزهای فرد و «کارآگاه علوی ۳» به صورت هفتگی و در روزهای جمعه پخش خواهند شد. «کارآگاه علوی ۳» به کارگردانی سیدجمال سیدحاتمی و تهیهکنندگی پرویز امیری در حال نزدیک شدن به پایان تولید است و قرار است به صورت هفتگی روی آنتن برود.
در شبکه سه نیز پس از پایان «رویای نیمهشب»، مدل جدید کنداکتور اجرایی خواهد شد. بر این اساس، «شهران» در روزهای زوج، «دیوار دفاعی» در روزهای فرد و «مرد سههزار چهره» به کارگردانی مهران مدیری در روزهای جمعه پخش خواهند شد.
نقویان تأکید کرد که «رویای نیمهشب» باید به طور کامل به پایان برسد و سپس الگوی جدید اجرا شود تا سریال با تغییر ناگهانی در شکل پخش مواجه نشود. کنداکتور شبکه دو نیز به دلیل مشارکت و هماهنگی با مجموعه «سیمرغ»، هنوز در مرحله تصمیمگیری نهایی قرار دارد، اما به گفته نقویان، الگوی کلی آن نیز بر اساس همان مدل سه سریال در هفته خواهد بود.
او در عین حال تأکید کرد که این کنداکتور قطعی و غیرقابل تغییر نیست و شرایط اجتماعی و تولیدی میتواند در آن تغییر ایجاد کند؛ همانطور که اتفاقات ماههای گذشته باعث تغییر برنامههای قبلی تلویزیون شد. کنداکتور جدید؛ محصول پژوهش و نظرسنجی
نقویان تأکید کرد مدل جدید پخش سریال، صرفاً یک تصمیم مدیریتی نیست و پیش از انتخاب آن، چندین الگوی مختلف مورد بررسی قرار گرفته است. او گفت سازمان صداوسیما در دورههای مختلف نظرسنجیهایی درباره الگوی مطلوب پخش سریال انجام داده و نتایج این پژوهشها در کنار تحلیلهای جدید و استفاده از ظرفیت هوش مصنوعی بررسی شده است.
به گفته او، مدلهای مختلفی از جمله پخش سه سریال در قالبهای گوناگون، چهار سریال در هفته و حتی پخش هر سریال در یک شب از هفته مورد ارزیابی قرار گرفتند و در نهایت، مدل «روزهای زوج، روزهای فرد و جمعه» بیشترین مقبولیت را به دست آورد.
«جنگ رمضان» و ضرورت انعطاف در کنداکتور
رئیس سیمافیلم با اشاره به شرایط ویژه ماههای گذشته گفت سازمان برای یک بازه چندماهه، کنداکتوری متکی بر آثار طنز طراحی کرده بود اما تحولات و شرایط اجتماعی کشور، برنامهریزی را تغییر داد. به گفته او، در چنین شرایطی، هر چه یک پروژه بزرگتر باشد، تغییرات اجتماعی و اتفاقات بیرونی میتواند روند تولید و پخش آن را بیشتر تحت تأثیر قرار دهد.
با این حال، نقویان گفت سیمافیلم تلاش کرده است برای ماههای آینده چندین سناریوی جایگزین در اختیار داشته باشد و برای کنداکتور، «پلن A، B و C» در نظر بگیرد. چرا رمضان و نوروز از این الگو مستثنا هستند؟
مدل سه سریال در هفته قرار نیست در تمام طول سال به یک شکل اجرا شود.
نقویان توضیح داد که ماه رمضان و نوروز به دلیل تغییر سبک زندگی مردم، استثنا هستند. او گفت در ماه رمضان، ساعات فعالیت، زمان بازگشت مردم به خانه و الگوی تماشای تلویزیون تغییر میکند و به همین دلیل، سریالهای مناسبتی همچنان با الگوی پخش شبانه روی آنتن خواهند رفت.
برای نوروز نیز سریالهای ویژهای پیشبینی شده است. در همین زمینه، نقویان از ادامه تولید «زیرخاکی ۵» برای نوروز شبکه یک خبر داد و گفت قرارداد این فصل بسته شده و بازیگران اصلی نیز حفظ شدهاند. به گفته او، سامان رحمت کارگردانی این فصل را برعهده دارد و نصیریان تهیهکننده آن است.
«اسباب زحمت»؛ بازگشت یک طنز پس از توقف
یکی دیگر از سریالهایی که نقویان درباره آن توضیح داد، «اسباب زحمت» به کارگردانی سعید آقاخانی بود؛ سریالی که چند قسمت از آن پخش شده اما به دلیل تغییرات کنداکتور، ادامه پخش آن متوقف شده است. نقویان این سریال را یکی از گزینههای جدی شبکه یک برای پخش در ماههای آینده دانست و گفت «اسباب زحمت» میتواند در ادامه مسیر آثار طنز تلویزیون، یک برند تازه باشد. او در عین حال با اشاره به سابقه «نون.خ» گفت پرونده این برند برای همیشه بسته نشده است و اگر ایده و سوژه مناسبی برای ادامه آن پیدا شود، سازمان از تولید فصل جدید استقبال خواهد کرد.
«پایتخت ۸» متوقف نیست
بخش دیگری از این نشست به وضعیت «پایتخت ۸» اختصاص داشت؛ سریالی که همچنان یکی از مهمترین برندهای تلویزیون محسوب میشود. نقویان درباره آخرین وضعیت این پروژه گفت «پایتخت ۸» متوقف نشده و ایدههای مختلفی درباره فصل جدید مطرح شده است، اما هنوز فیلمنامه به یک ایده و قصه اصلی نهایی نرسیده است.
او تأکید کرد حساسیت روی ادامه برندهای موفق طبیعی است و هرچه یک مجموعه جلوتر میرود، حفظ کیفیت آن دشوارتر میشود. به گفته نقویان، محسن تنابنده به عنوان سرپرست نویسندگان، همچنان درباره فیلمنامه و ایده فصل جدید دغدغه دارد و روند گفتوگوها و نگارش ادامه دارد.
او همچنین درباره احتمال ارتباط فصل جدید با شرایط روز کشور گفت «پایتخت» همواره یکی از برندهایی بوده که مسائل روز و حتی گاهی اتفاقات آینده را در قصههایش وارد کرده است و این ویژگی میتواند در فصل جدید نیز مورد توجه قرار گیرد.
«مرد سههزار چهره»؛ بازگشت مهران مدیری به تلویزیون
نقویان درباره حضور مهران مدیری در تلویزیون و تولید «مرد سههزار چهره» نیز گفت این پروژه از ابتدا یکی از همکاریهای پیشبینیشده با مدیری بوده و سازمان بازگشت او را به تلویزیون مغتنم میداند. او با تأکید بر اینکه نمیتوان یک اثر را پیش از پخش قضاوت کرد، گفت باید منتظر پخش سریال ماند و سپس درباره کیفیت آن داوری کرد.
«مرد سههزار چهره» قرار است پس از «رویای نیمهشب» و در چارچوب کنداکتور جدید، به صورت هفتگی و در روزهای جمعه از شبکه سه پخش شود. «سلمان فارسی»؛ هنوز پرونده پخش در سال ۱۴۰۵ بسته نشده است. یکی از مهمترین پرسشهای نشست رسانهای سیمافیلم، آخرین وضعیت «سلمان فارسی» بود.
نقویان با اشاره به ادامه تولید این پروژه گفت بخش بیزانس فیلمبرداری شده و بخش ایران نیز در حال انجام است و پیشبینی میشود فیلمبرداری بخش ایران تا آذرماه به پایان برسد و پروژه وارد بخش نهایی تولید شود. او توضیح داد که سیمافیلم پیشتر برنامهریزی کرده بود «سلمان فارسی» در نیمه دوم سال ۱۴۰۵ به آنتن برسد، اما دو جنگ اخیر باعث شد بخشی از تمرکز گروه تولید به حفظ روند تولید اختصاص پیدا کند و در نتیجه، پستولید برخی بخشها با تأخیر مواجه شود.
با این حال، نقویان تأکید کرد: پرونده پخش سلمان در سال ۱۴۰۵ بسته نشده است و اگر پروژه در زمستان آماده پخش شود، باید با توجه به کنداکتور ماه رمضان و نوروز درباره زمان دقیق پخش تصمیمگیری شود و هنوز برای این موضوع نمیتوان تصمیم قطعی گرفت.
احیای برندها؛ از «آژانس دوستی» تا «کارآگاه علوی»
یکی از سیاستهای مورد تأکید نقویان در نشست، بازگشت برندهای قدیمی تلویزیون بود. او از پروژههایی مانند «آژانس دوستی»، «کارآگاه علوی»، «پایتخت»، «زیرخاکی» و «معیار» به عنوان بخشی از تلاش برای احیای برندهای شناختهشده تلویزیونی نام برد.
نقویان درباره بازسازی «آژانس دوستی» گفت احیای یک برند قدیمی به سادگی امکانپذیر نیست؛ چرا که هم باید محدودیتهای مربوط به عوامل و بازیگران قدیمی در نظر گرفته شود و هم فیلمنامه بتواند با شرایط امروز ارتباط برقرار کند.
به گفته او، یکی از چالشهای اصلی «آژانس دوستی» جدید، تغییر سبک زندگی مردم در سالهای گذشته است؛ چرا که جامعه امروز با پدیدههایی مانند تاکسیهای اینترنتی مواجه است و همین تغییرات باید در روایت جدید اثر بازتاب پیدا کند. نقویان تأکید کرد هدف از بازگشت این برندها صرفاً تکرار گذشته نیست، بلکه قرار است نسخه جدید آنها بتواند تصویری از سبک زندگی امروز ارائه دهد.
تلویزیون از رقابت با پلتفرمها استقبال میکند
رئیس سیمافیلم در بخش دیگری از صحبتهایش به رقابت تلویزیون با پلتفرمهای نمایش خانگی پرداخت و گفت این رقابت را مثبت میداند. او تأکید کرد رقابت با پلتفرمها میتواند باعث ورزیدهتر شدن تلویزیون شود و از سوی دیگر، رقابت تلویزیون نیز پلتفرمها را به سمت تولید بهتر سوق میدهد.
نقویان با اشاره به نتایج نظرسنجیهای سازمان گفت حتی برخی آثار ضعیف تلویزیون نیز درصد قابل توجهی مخاطب دارند و در آثار پرمخاطب، امکان دستیابی به اعداد بالاتری وجود دارد. با این حال، او تأکید کرد مقایسه میان تلویزیون و پلتفرمها باید دوطرفه باشد و نباید صرفاً یک طرف را در موضع پاسخگویی قرار داد.
تمرکز تولید یک جراحی سخت اما ضروری بود
نقویان در ادامه از تمرکز تولیدات نمایشی در سیمافیلم دفاع کرد و آن را یکی از مهمترین اتفاقات دو سه سال اخیر در حوزه تولید سریال دانست. او گفت تمرکز در ساختارهای مختلف میتواند با مقاومت بدنه مواجه شود، اما تجربه بسیاری از نظامهای تولید در جهان نیز نشان میدهد تمرکز میتواند از موازیکاری جلوگیری کند.
به گفته رئیس سیمافیلم، تمرکز تولید چند دستاورد مشخص داشته است: افزایش حجم تولیدات، ایجاد تنوع ژانری، جلوگیری از تولید آثار مشابه در شبکههای مختلف و استانداردسازی هزینههای تولید. نقویان همچنین گفت پیش از این، یکی از انتقادهای جدی به تلویزیون، کاهش تعداد سریالهای تولیدی و پخششده در مقایسه با پلتفرمها بود، اما اکنون به گفته او، این مشکل از نظر کمیت تا حد زیادی پشت سر گذاشته شده است.
او در عین حال تأکید کرد که افزایش کمیت نباید به معنای نادیده گرفتن کیفیت باشد و «فصل دومسازی» و تلاش برای تولید آثار متنوعتر، بخشی از مسیر کیفیسازی تولیدات تلویزیونی است. «اکسیر»؛ سریالی برای نوجوانان و جوانان
نقویان همچنین درباره سریال «اکسیر» که با حضور داریوش فرضیایی ساخته شده است، توضیح داد این اثر در قالب یک سریال نوجوان و جوان تولید شده، اما با توجه به محبوبیت پورنگ، میتواند مخاطبان کودک و دیگر گروههای سنی را نیز با خود همراه کند. او گفت این سریال قرار بود در نوروز ۱۴۰۵ پخش شود اما به دلیل تغییر شرایط و کنداکتور، پخش آن به تعویق افتاد و سیمافیلم قصد دارد در اولین فرصت آن را روی آنتن ببرد.
۹ سریال در هفته؛ آزمونی تازه برای تلویزیون
آنچه از مجموع صحبتهای رئیس سیمافیلم برمیآید، این است که تلویزیون در ماههای پیش رو قرار است یکی از جدیترین تغییرات خود در الگوی پخش سریال را تجربه کند؛ تغییری که همزمان با افزایش حجم تولید، احیای برندهای قدیمی، تلاش برای رقابت با پلتفرمها و تغییر رفتار مخاطب تعریف شده است.
نقویان معتقد است تلویزیون امروز به اندازه کافی تولید انباشته در اختیار دارد که بتواند چنین ریسکی را انجام دهد؛ اتفاقی که به گفته او، در سالهای ابتدایی مسئولیتش در سیمافیلم به دلیل کمبود تولید و همچنین نگرانی از واکنش مخاطب امکانپذیر نبود.
حالا قرار است از ماه ربیعالاول، سه شبکه اصلی تلویزیون با الگویی متفاوت وارد میدان شوند؛ روزهای زوج یک سریال، روزهای فرد یک سریال و جمعهها یک اثر ویژه.
اگر این الگو بتواند برای مخاطب جا بیفتد، تلویزیون عملاً از مدل سنتی «یک سریال، یک شب، یک ماه» فاصله خواهد گرفت و وارد دورهای خواهد شد که در آن تنوع سریالی، زمان طولانیتر حضور آثار روی آنتن و فرصت بیشتر برای تبلیغ و دیدهشدن، به محور کنداکتور نمایشی تبدیل میشود.
از «سفر به میانهسر» تا «مدیر مدرسه»؛ تأکید بر تنوع ژانری
نقویان در ادامه این نشست با اشاره به ضرورت ایجاد تنوع در تولیدات نمایشی، گفت یکی از دلایل تأخیر در پخش برخی آثار، تراکم سریالهای طنز در سبد تولیدات سیمافیلم بوده است. او با اشاره به همکاری با اکبر عبدی گفت: «ما افتخار دو همکاری با ایشان را در سیمافیلم داشتیم که هر دو کار هنوز پخش نشدهاند.» به گفته نقویان، یکی از دلایل این اتفاق، تراکم تولیدات طنز در مقاطعی از زمان بوده و حالا با توجه به کنداکتور جدید، تلاش میشود ژانرهای مختلف در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
او تأکید کرد با اجرای کنداکتور جدید، از یک سو تعداد سریالهای روی آنتن افزایش پیدا میکند و از سوی دیگر، نمیتوان سه یا چهار سریال طنز را همزمان روی آنتن برد و باید میان ژانرهای مختلف تعادل ایجاد کرد. به همین دلیل، «ماه عسل» نیز با توجه به برنامهریزی جدید، در زمان دیگری روی آنتن خواهد رفت.
نقویان همچنین از تلاش سیمافیلم برای احیای ژانرهای کمتر دیدهشده خبر داد و گفت سریال «سفر به میانهسر» با نویسندگی علیرضا افخمی و کارگردانی سیروس مقدم، در ژانر ماورایی در حال نگارش است. به گفته او، سیناپس این مجموعه به پایان رسیده و نگارش قسمتها آغاز شده است و با تکمیل فیلمنامه، امکان ورود پروژه به مرحله پیشتولید و تولید وجود خواهد داشت.
او درباره پروژه «مدیر مدرسه» نیز گفت این مجموعه اقتباسی از رمان «مدیر مدرسه» نوشته جلال آلاحمد است و از جمله پروژههایی است که پس از طی مراحل ارزیابی، در مسیر تولید قرار گرفته است.
فهرستی بلند از پروژههای تاریخی و معاصر
رئیس سیمافیلم در ادامه به مجموعهای از فیلمنامههای در حال بررسی یا تولید اشاره کرد و گفت تلاش شده تنوع موضوعی و ژانری در تولیدات جدید جدی گرفته شود. به گفته او، پروژههایی با موضوع تاریخ ایران، تاریخ اسلام، دوره مغول، تاریخ معاصر، دفاع مقدس و مقاومت در مراحل مختلف تولید یا نگارش قرار دارند.
از جمله این آثار میتوان به «دلاوران قسقاف»، «و میم سین»، «پیروزیان»، «نوش و نیشتر»، «دشت آلاله»، «هنگام مهاجران»، «کتاب مخفی»، «مادرانه»، «عملیات آکر» و چند پروژه دیگر اشاره کرد. نقویان درباره «دشت آلاله» گفت این مجموعه درباره گروه سرود آباده شیراز است و وحید امیرخانی نگارش آن را برعهده دارد و قرار است کارگردانی آن را نیز انجام دهد.
او همچنین از پروژهای درباره زندگی یک زوج جانباز با عنوان «هنگام مهاجران» نام برد و درباره «مادرانه» توضیح داد که قصه آن درباره مردم عادی است که در جریان جنگ آسیب دیدهاند و در مکانهایی مانند هتلها و محلهای اسکان موقت گرد هم آمدهاند.
به گفته نقویان، «عملیات آکر» نیز در حوزه مقاومت قرار دارد و سیمافیلم تلاش دارد در این ژانر که طی سالهای اخیر تولیدات کمتری داشته، آثار بیشتری را به مرحله تولید برساند.
«موسی» و «سلمان فارسی»؛ دو پروژه تاریخی بزرگ
نقویان درباره دو پروژه تاریخی «موسی» و «سلمان فارسی» نیز گفت تولید هر دو پروژه در جریان است و به دلیل شرایط اخیر، برنامهریزی برای زمان پخش آنها با تغییراتی مواجه شده است. به گفته او، «موسی» همچنان بدون وقفه در حال فیلمبرداری است و پیشتر قرار بود در اواخر سال به آنتن برسد، اما احتمالاً پخش آن به سال ۱۴۰۶ موکول خواهد شد.
او در عین حال گفت با توجه به حجم تولیدات الف ویژه، ممکن است چند پروژه بزرگ در یک بازه زمانی نزدیک به هم آماده پخش شوند و در آن صورت، درباره شیوه پخش آنها تصمیمگیری خواهد شد.
«رئیسعلی» و «چمران» در مسیر تولید
رئیس سیمافیلم همچنین از پروژه «رئیسعلی» به کارگردانی رضا میرکریمی خبر داد و گفت این پروژه در مرحله پیشتولید قرار دارد و در یکی دو ماه آینده وارد تولید خواهد شد. به گفته نقویان، این پروژه از آثار ویژه سیمافیلم محسوب میشود و با توجه به حجم تولید، طبیعتاً زمان قابل توجهی برای ساخت نیاز دارد.
او همچنین درباره سریال «چمران» گفت نگارش و کارگردانی آن در حال پیگیری است و قرار است زندگی شهید مصطفی چمران را در بستر تاریخ معاصر روایت کند. نقویان تأکید کرد این مجموعه صرفاً یک زندگینامه نیست و قرار است وقایع تاریخی دورههای مختلف زندگی چمران نیز در روایت سریال حضور داشته باشد.
«پوریاي ولی»؛ یک پروژه الف ویژه در انتظار حمایت
نقویان درباره پروژه «پوریای ولی» نیز گفت این اثر پس از تکمیل فیلمنامه وارد مرحله صفر پیشتولید شده بود و در زمان وقوع جنگ، در مرحله برآورد هزینههای تولید قرار داشت. او تأکید کرد تولید آثار الف ویژه هزینههای بالایی دارد و ادامه مسیر چنین پروژههایی نیازمند حمایت نهادهای بیرونی است.
به گفته نقویان، امیدوار است حمایتهای لازم از جمله از سوی مجلس شورای اسلامی انجام شود تا پروژه «پوریای ولی» متوقف نماند.

«نگین ارباب»؛ سریالی که به محرم ۱۴۰۶ رسید
نقویان همچنین درباره «نگین ارباب» گفت این مجموعه که قرار بود برای محرم و صفر امسال روی آنتن برود، به دلیل تغییرات کنداکتور و تعداد قسمتهای آن، از برنامه پخش کنار گذاشته شد. به گفته او، این سریال حدود ۵۰ قسمت دارد و با توجه به تغییر کنداکتور و نزدیک شدن به ماه ربیعالاول، تصمیم گرفته شد پخش آن به زمان دیگری موکول شود.
بر این اساس، پیشبینی فعلی سیمافیلم این است که «نگین ارباب» در محرم و صفر سال ۱۴۰۶ روی آنتن برود؛ هرچند نقویان تأکید کرد شرایط آینده میتواند در این برنامه تغییر ایجاد کند.
همکاری با نهادهای بیرونی؛ از «اشک هور» تا «جدا مانده»
بخش دیگری از صحبتهای نقویان به همکاری سیمافیلم با نهادهای بیرونی اختصاص داشت. او این همکاری را یکی از اتفاقات مهم چند سال اخیر در ساختار تولیدات نمایشی سازمان صداوسیما دانست. به گفته او، در سالهای اخیر تفاهمنامههایی میان سازمان صداوسیما و نهادهایی مانند حوزه هنری، سازمان اوج و مؤسسه شهید آوینی شکل گرفته تا از ظرفیت این مجموعهها در تولید آثار نمایشی استفاده شود. نقویان «اشک هور» و «رویای نیمهشب» را از جمله نمونههای این همکاریها دانست و گفت دو پروژه دیگر با سازمان اوج با عنوانهای «منزل لیلی» و «جدا مانده» در مرحله پیشتولید قرار دارند. «جدا مانده» درباره جدایی بحرین از ایران است و «منزل لیلی» نیز به زندگی خانوادههای رزمندگان در پشت جبهه میپردازد. او تأکید کرد این همکاریها صرفاً به معنای واگذاری تولید نیست و نظارت کیفی و تعامل دوطرفه نیز در روند تولید وجود دارد.
«آژانس دوستی» و چالش احیای برندهای قدیمی
نقویان در ادامه درباره احیای برندهای قدیمی تلویزیون نیز گفت تولید فصل جدید از یک برند قدیمی، به مراتب دشوارتر از تولید یک اثر جدید است. او درباره «آژانس دوستی» توضیح داد که در این پروژه علاوه بر حساسیت روی فیلمنامه، شرایط بازیگران و عوامل قدیمی نیز بررسی شده و تلاش شده روایت جدید با سبک زندگی امروز مردم پیوند بخورد. به گفته او، تغییر سبک زندگی و ظهور پدیدههایی مانند تاکسیهای اینترنتی، از جمله موضوعاتی است که در روایت جدید باید مورد توجه قرار گیرد.
بازگشت ستارهها؛ «۲۰ مذاکره کردیم، با ۱۵ نفر به همکاری رسیدیم»
رئیس سیمافیلم درباره روند بازگشت هنرمندان قدیمی به تلویزیون نیز گفت در دو سه سال اخیر تلاش شده با طیف گستردهای از هنرمندان وارد مذاکره شوند. او گفت: «ما با ۲۰ نفر از این افراد وارد مذاکره شدیم و با ۱۵ نفرشان کار کردیم.»
نقویان تأکید کرد برخی مذاکرات نیز به نتیجه نرسیده، اما این موضوع لزوماً به معنای عدم تمایل هنرمندان به همکاری با تلویزیون نیست و گاهی تعهدات کاری، قراردادهای چندساله یا شرایط حرفهای آنها مانع همکاری شده است.
او درباره رضا عطاران نیز گفت تلویزیون از بازگشت او استقبال میکند و با توجه به خاطرات خوشی که این هنرمند برای مخاطبان تلویزیون ساخته است، سازمان علاقهمند به همکاری دوباره با اوست.
نقویان در عین حال تأکید کرد همکاری در حوزه هنر یک رابطه دوطرفه است و هنرمند نیز باید تمایل داشته باشد که اثر جدیدی را با تلویزیون تولید کند.
کودک و نوجوان؛ از «اکسیر» تا پروژههای جدید
رئیس سیمافیلم در پاسخ به پرسشی درباره تولیدات کودک و نوجوان نیز گفت شکلگیری گروه جدید در این حوزه، با تولید «اکسیر» و همکاری با داریوش فرضیایی وارد مرحله عملی شده است. او همچنین «دشت آلاله» و یک پروژه دیگر در مرحله نگارش را از جمله برنامههای این گروه دانست و گفت طبیعی است که گروهی که به تازگی فعالیت خود را آغاز کرده، برای رسیدن به حجم مناسبی از تولید، به زمان نیاز داشته باشد. نقویان تأکید کرد هدف این است که در ادامه، مجموعهای از فیلمنامههای متنوع برای حوزه کودک و نوجوان در اختیار سیمافیلم قرار گیرد.
تحول فقط تغییر ساختار نیست
نقویان در پاسخ به پرسشی درباره اینکه در دوره تحول صداوسیما چه اتفاقی در حوزه تولیدات نمایشی رخ داده است، گفت تحول را نباید تنها در تغییر ساختار جستوجو کرد. او «ذهن زیبا» را نمونهای از تغییرات محتوایی دانست و گفت برای نخستینبار درباره یک دانشمند زنده و در قید حیات، سریال ساخته شده است.
رئیس سیمافیلم همچنین افزایش تولید در استانها را یکی دیگر از تغییرات مهم دانست و گفت در گذشته تولید سریال در شهرستانها استثنا بود، اما اکنون تولیدات استانی به بخشی جدی از سیاستهای نمایشی سازمان تبدیل شده است. او با اشاره به تولید آثاری مانند «بادار» و پروژههای جدید در سیستان و بلوچستان گفت حتی برخی از این آثار در مناطقی ساخته شدهاند که گروه تولید با مشکلات جدی زیرساختی مواجه بوده است. به گفته نقویان، هدف از این سیاست تنها انتقال گروههای تولید به شهرستانها نیست، بلکه قرار است داستانها و شخصیتهای متناسب با فرهنگ و زیست مناطق مختلف نیز وارد تولیدات تلویزیونی شوند.
«خیابان خلوتکن» دیگر معیار مناسبی برای سنجش تلویزیون نیست
نقویان در واکنش به انتقاد درباره نبود سریالهایی که مانند برخی آثار دهههای گذشته به یک پدیده اجتماعی تبدیل شوند، گفت شرایط رسانهای امروز با دهههای گذشته تفاوت اساسی دارد. او با اشاره به گسترش تلفن همراه و شبکههای اجتماعی گفت بخش زیادی از آنچه در گذشته باعث خلوت شدن خیابانها میشد، امروز در فضای مجازی اتفاق میافتد. رئیس سیمافیلم در عین حال تأکید کرد که این به معنای نبود سریالهای پربیننده در تلویزیون نیست.
او با اشاره به آمار نظرسنجیهای سازمان گفت برخی سریالهای غیر برندی که در دو سه سال گذشته پخش شدهاند، به مخاطب ۳۵ تا ۴۰ درصدی رسیدهاند. نقویان همچنین به سریال «بیگانهای با من است» اشاره کرد و گفت بر اساس آخرین نظرسنجیهای مرکز تحقیقات سازمان، این سریال در شرایط جنگی توانسته حدود ۲۹ درصد مخاطب داشته باشد و در میان سریالهای تلویزیونی و پلتفرمی در رتبه بالایی قرار گرفته است. او گفت در شرایطی که مخاطب امروز انتخابهای بسیار بیشتری دارد، رسیدن یک سریال به ۳۰ یا ۴۰ درصد مخاطب، عدد قابل توجهی محسوب میشود.
تلویزیون با پلتفرمها متفاوت است
نقویان در ادامه با اشاره به تفاوت الگوی تماشای سریال در تلویزیون و پلتفرمها گفت ساختار روایت در این دو رسانه نیز یکسان نیست. به گفته او، در پلتفرمها یک سریال ممکن است در قسمت اول مخاطب را جذب کند و مخاطب در مدت کوتاهی چند قسمت را پشت سر هم ببیند، اما در تلویزیون، قصه باید به شکل تدریجی روایت شود تا مخاطبی که ممکن است چند قسمت را نبیند، همچنان بتواند با داستان همراه شود. او تأکید کرد این تفاوت، مختص ایران نیست و در نظامهای تولید سریال در سراسر دنیا نیز میان تلویزیون و پلتفرمها تفاوت وجود دارد.
چرا موفقیت سریال برای تهیهکننده است اما شکست برای مدیر؟
نقویان در بخش پایانی صحبتهای خود، انتقادی جدی نسبت به نحوه ارزیابی عملکرد مدیران و عوامل تولید در رسانهها مطرح کرد. او گفت معمولاً زمانی که یک سریال موفق میشود، موفقیت آن به نام گروه تولید نوشته میشود، اما اگر سریالی ضعیف باشد، مسئولیت آن مستقیماً متوجه مدیران قرار میگیرد.
رئیس سیمافیلم معتقد است رسانهها باید در این زمینه نگاه عمیقتری داشته باشند و سهم مدیریت در شکلگیری یک اثر موفق یا ناموفق را نیز بررسی کنند. او گفت پشت هر اثر موفق، علاوه بر تیم تولید، یک تصمیم مدیریتی، انتخاب درست و حمایت سازمانی نیز وجود دارد و این بخش نباید در ارزیابیها نادیده گرفته شود.
نقویان همچنین از رسانهها و منتقدان خواست پیش از نقد یک سریال، آن را به شکل جدی و کامل ببینند. او با اشاره به تجربه شخصی خود گفت گاهی نقدهایی درباره سریالهای سیمافیلم منتشر میشود در حالی که منتقد یا خبرنگار، حتی بخش قابل توجهی از قسمتهای اثر را ندیده است. به گفته او، نقد جدی و عمیق میتواند به اصلاح مسیر تولید کمک کند و سیمافیلم نیز از چنین نقدهایی استقبال خواهد کرد.
از احیای خاطرات گذشته تا ساخت خاطرات تازه
مجموع صحبتهای نقویان نشان میدهد سیاست جدید سیمافیلم تنها بر افزایش تعداد سریالهای روی آنتن متمرکز نیست؛ بلکه همزمان، تلاش برای تنوع ژانری، احیای برندهای قدیمی، بازگرداندن بخشی از چهرههای شناختهشده، تولید در استانها، افزایش همکاری با نهادهای بیرونی و ورود به موضوعات کمتر تجربهشده نیز دنبال میشود.
با این حال، آزمون اصلی این سیاستها زمانی خواهد بود که حجم قابل توجهی از این تولیدات به آنتن برسند و مخاطب درباره آنها قضاوت کند. خود نقویان نیز تأکید دارد که احیای خاطرات خوش گذشته به تنهایی کافی نیست و تلویزیون باید در کنار بازگشت برندهای شناختهشده، «خاطرات جدیدی» برای مخاطب بسازد.