
سمیرا جعفری/ صبا، خبرنگاری میدانی بیش از هر شاخه دیگری از این حرفه، با حضور در متن رویدادها و روایت بیواسطه واقعیتها معنا پیدا میکند. محمدحسن نیکبین، سردبیر خبرگزاری صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، از جمله روزنامهنگارانی است که سالها در عرصه تهیه گزارشهای تلویزیونی و پوشش رویدادهای سیاسی، منطقهای و بینالمللی فعالیت کرده و تجربه حضور در متن رخدادهای خبری را در کارنامه خود دارد. او در گفتوگو با روزنامه صبا از الزامات روایت دقیق خبر، مسئولیت رسانه در قبال افکار عمومی و چالشهای خبرنگاری در دنیای پرشتاب امروز سخن گفت.
نیکبین با اشاره به موضوع «بحران اعتماد» در رسانهها گفت: بخشی از این مسئله به فضای رقابتی و سوگیریهایی بازمیگردد که علیه رسانههای داخلی وجود دارد. اگر وضعیت رسانهها و گردش اطلاعات در ایران را با بسیاری از کشورهای منطقه مقایسه کنیم، میبینیم که در برخی حوزهها شرایط ما جلوتر است. حتی اینکه امروز بحث بحران اعتماد به رسانهها به راحتی در فضای عمومی مطرح میشود، خود نشانهای از امکان طرح دیدگاهها و نقدهاست. البته این به معنای رسیدن به نقطه مطلوب نیست.
او ادامه داد: بیتردید تا وضعیت ایدهآل فاصله داریم و جای کار بسیار وجود دارد، اما باید شرایط فعالیت رسانه را نیز در نظر گرفت. امروز رسانههای داخلی تنها بازیگران این میدان نیستند؛ رسانههای فارسیزبان خارج از کشور و جریانهای معاند نیز برای تصاحب افکار عمومی و روایتسازی تلاش میکنند.
سردبیر خبرگزاری صداوسیما یکی از مهمترین الزامات رسانه در شرایط امروز را حفظ «روایت اول» میداند و اظهار کرد: در دنیای امروز دیگر نمیتوان تصور کرد که اگر رسانهای به خبری نپردازد، آن خبر دیده نخواهد شد. این نگاه که «به یک خبر ضریب ندهیم» دیگر کارآمد نیست؛ زیرا اگر رسانه رسمی آن را منتشر نکند، رسانه رقیب با روایت خود وارد میدان خواهد شد. همین مسئله، بحران اعتماد را تشدید میکند.
او تأکید کرد: اگر درباره یک موضوع سکوت کنید، رسانههای رقیب روایت خود را میسازند؛ روایتی که ممکن است مبتنی بر تحریف یا تخریب باشد. بنابراین راهحل، حذف خبر نیست، بلکه روایت درست، دقیق و به موقع آن است.
نیکبین معتقد است رسانهها باید اصل «دربرگیرندگی» را جدی بگیرند و توضیح داد: امروز چارهای جز پرداختن به همه موضوعات وجود ندارد؛ اما تفاوت در نحوه روایت است. رسانه باید همه خبرها و همه دیدگاهها را ببیند، اما با تحلیل درست، روایت صحیح و چارچوب حرفهای، اجازه ندهد روایتهای تحریف شده جای حقیقت را بگیرند. رسانه زمانی میتواند اعتماد عمومی را تقویت کند که در میدان روایت حضور فعال داشته باشد، نه اینکه میدان را به دیگران واگذار کند.
او در پاسخ به این پرسش که آیا خبرنگار امروز میتواند میان «مصلحت رسانه»، «منافع عمومی» و «حق مردم برای دانستن» تعادل برقرار کند، بیان کرد: رسانه یکی از ارکان مردمسالاری است و رسانه موفق در جمهوری اسلامی ایران، رسانهای است که در خدمت مردم و منافع آنان باشد. اگر رسانه در جایگاه واقعی خود قرار گیرد، اساساً نباید میان مصلحت سازمان، منافع عمومی و حق مردم برای دانستن تعارضی وجود داشته باشد.
نیکبین در پایان تأکید کرد: کارکرد مطلوب رسانه در نظام جمهوری اسلامی این است که این سه مؤلفه نهتنها در تعارض با یکدیگر نباشند، بلکه همافزا باشند و در مسیر تأمین منافع عمومی حرکت کنند.