امروز پنجشنبه, ۲۳ مهر , ۱۴۰۵ ساعت ۰۴:۲۴:۰۷
فاطمه جعفری پنجی، تئاتر ایران در هفته‌ای که گذشت، روزهای متفاوتی را پشت سر گذاشت؛ هفته‌ای که در آن، هم خبرهایی از آغاز و تداوم رویدادهای نمایشی به گوش رسید و هم جامعه هنری با فقدان یکی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های خود روبه‌رو شد. از استعفای کوروش سلیمانی و انتصاب اصغر خلیلی و تغییرات مدیریتی در تئاتر شهر و معرفی دبیر جشنواره‌های مهم گرفته تا رونق اجراها و برنامه‌های نمایشی در مجموعه‌های مختلف، صحنه تئاتر همچنان به حرکت خود ادامه داد.
استعفای کوروش سلیمانی و انتصاب اصغر خلیلی؛ تئاتر شهر با مدیریت جدید
مجموعه تئاتر شهر در هفته‌ای که گذشت یکی از مهم‌ترین تحولات مدیریتی سال‌های اخیر خود را تجربه کرد. کوروش سلیمانی، کارگردان، بازیگر و رئیس مجموعه تئاتر شهر، با انتشار یادداشتی در صفحه شخصی خود از سمتش استعفا داد و تنها اندکی بعد، اتابک پورنادری، مدیرکل هنرهای نمایشی، طی حکمی اصغر خلیلی را به عنوان مدیر جدید این مجموعه منصوب کرد؛ اتفاقی که بار دیگر توجه اهالی تئاتر را به وضعیت و چالش‌های مهم‌ترین مجموعه نمایشی کشور جلب کرد.
کوروش سلیمانی که از مرداد ۱۴۰۴ سکان مدیریت تئاتر شهر را در دست داشت، در متن استعفای خود تأکید کرد که از ابتدای حضورش در این جایگاه با خود عهد کرده بود تنها تا زمانی در این مسئولیت باقی بماند که بتواند برای تئاتر شهر مفید باشد. او با اشاره به تلاش‌های صورت‌گرفته در یک سال گذشته برای ارتقای کیفیت آثار، بازگرداندن جایگاه فرهنگی و هنری تئاتر شهر و پایبندی به اصول حرفه‌ای، از وجود «موانع نامربوط و آزاردهنده» سخن گفت که به گفته او، امکان دستیابی به اهداف تعیین‌شده را ناممکن کرده است.
سلیمانی در بخشی از یادداشت خود ادامه این مسیر را مستلزم پذیرش «شرایط تحمیلی و ناصواب» دانست و اعلام کرد که چنین رویکردی با نگاه و شیوه مدیریتی او همخوانی ندارد. وی همچنین ابراز امیدواری کرد که در آینده، تجربیات خود از دوران مسئولیتش در تئاتر شهر را برای بهره‌مندی جامعه تئاتری کشور منتشر کند. این استعفا در حالی اعلام شد که مدیریت او در طول یک سال گذشته با مسائل متعددی از جمله دغدغه‌های صنفی، وضعیت حریم تئاتر شهر و تلاش برای ساماندهی برنامه‌های نمایشی این مجموعه همراه بود.
در پی این استعفا، اداره‌کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با صدور حکمی، اصغر خلیلی را به سمت مدیریت مجموعه تئاتر شهر منصوب کرد. در متن این حکم، تئاتر شهر «نماد ملی و قلب تپنده تئاتر ایران» توصیف شده و بر ضرورت گسترش تعامل با صنوف و جامعه تئاتری، میزبانی از آثار باکیفیت، توسعه دیپلماسی فرهنگی، جذب مخاطبان جدید، ارتقای فرآیندهای اجرایی و ساماندهی و تثبیت حریم مجموعه تأکید شده است.
اصغر خلیلی، نویسنده، طراح، کارگردان، پژوهشگر و مدرس دانشگاه، از مدیران باسابقه حوزه فرهنگ و هنر به شمار می‌رود و بیش از سه دهه فعالیت در عرصه هنرهای نمایشی را در کارنامه خود دارد. حضور در جشنواره‌های بین‌المللی، مدیریت پروژه‌های مشترک تئاتری، عضویت در شوراهای تخصصی و کسب جوایز متعدد در حوزه نمایشنامه‌نویسی و کارگردانی، بخشی از سوابق حرفه‌ای اوست. اکنون باید دید مدیریت جدید مجموعه تئاتر شهر تا چه اندازه خواهد توانست به مطالبات انباشته‌شده اهالی تئاتر پاسخ دهد و مسیر تازه‌ای را برای مهم‌ترین مجموعه نمایشی کشور ترسیم کند.
به این ترتیب، استعفای غیرمنتظره کوروش سلیمانی و انتصاب اصغر خلیلی را می‌توان مهم‌ترین خبر تئاتر در هفته‌ای دانست که گذشت؛ تغییری که بی‌شک در ماه‌های آینده تأثیرات آن بر فضای تئاتری کشور بیش از پیش نمایان خواهد شد.
مرضیه برومند سکان جشنواره تئاتر کودک و نوجوان را در دست گرفت
هفته گذشته، عرصه تئاتر شاهد یکی از مهم‌ترین تغییرات مدیریتی خود بود؛ جایی که با حکم اتابک نادری، مدیرکل هنرهای نمایشی، مرضیه مرضیه برومند به عنوان دبیر سی‌ویکمین جشنواره بین‌المللی تئاتر کودک و نوجوان انتخاب شد.
این انتصاب در حالی صورت می‌گیرد که جشنواره تئاتر کودک و نوجوان طی سال‌های اخیر، علاوه بر نقش خود در معرفی آثار نمایشی، به بستری برای طرح مسائل و نیازهای تئاتر کودک در کشور تبدیل شده است. از همین رو، انتخاب دبیر این رویداد همواره مورد توجه هنرمندان و فعالان این حوزه قرار می‌گیرد.
مرضیه برومند که سابقه‌ای طولانی در فعالیت‌های هنری دارد، در مقاطع مختلف به عنوان نویسنده، کارگردان، بازیگر و عروسک‌گردان حضور داشته و تجربه کار با مخاطب کودک و نوجوان، بخش قابل توجهی از مسیر حرفه‌ای او را شکل داده است. همین موضوع، انتخاب او را به یکی از خبرهای مورد توجه هفته در میان اهالی تئاتر تبدیل کرد.
سی‌ویکمین دوره جشنواره در شرایطی برنامه‌ریزی می‌شود که تئاتر کودک و نوجوان با مطالباتی همچون حمایت از گروه‌های نمایشی، پرورش نسل تازه هنرمندان و افزایش تولید آثار باکیفیت روبه‌رو است. بسیاری معتقدند حضور چهره‌ای آشنا با مختصات این حوزه می‌تواند به تقویت جایگاه جشنواره و ایجاد ارتباطی مؤثرتر میان هنرمندان و سیاست‌گذاران فرهنگی کمک کند.
هرچند هنوز جزئیات برنامه‌های این دوره از جشنواره اعلام نشده، اما آغاز به کار دبیر جدید، نخستین گام برای شکل‌گیری رویدادی است که در سال‌های اخیر، جایگاه ثابتی در تقویم تئاتری کشور پیدا کرده است. حال باید دید این جشنواره با مدیریت مرضیه برومند، چه مسیری را در دوره سی‌ویکم پیش خواهد گرفت.
اکبر عبدی، چهره ماندگار هنر ایران، چشم از جهان فروبست
یکی از تلخ‌ترین خبرهای هفته گذشته برای جامعه هنری، درگذشت اکبر عبدی، بازیگر پیشکسوت تئاتر، سینما و تلویزیون بود. این هنرمند باسابقه که دهه‌ها با نقش‌آفرینی‌های متفاوت و ماندگار خود در حافظه مخاطبان ایرانی جای داشت، در ۶۶ سالگی دار فانی را وداع گفت.
اکبر عبدی که طی روزهای گذشته به دلیل مشکلات قلبی در بخش مراقبت‌های ویژه بستری شده بود، پس از بهبود نسبی از بیمارستان مرخص شد، اما سرانجام دوم مردادماه خبر درگذشت او منتشر شد و موجی از اندوه را در میان اهالی فرهنگ و هنر به همراه داشت.
اگرچه نام عبدی بیش از هر چیز با سینما و تلویزیون گره خورده است، اما او در عرصه تئاتر نیز حضوری فعال و تأثیرگذار داشت. حضور در آثاری چون «پنجره فولاد»، «بنگاه تئاترال»، «اکبرآقا آکتور تئاتر»، «رستوران عمو اکبر»، «از خاک تا افلاک»، «مش‌اکبر و دخترانش»، «سوپر بقال ایرانی» و «دوستان بامحبت» تنها بخشی از فعالیت‌های نمایشی او در طول سال‌های حضورش در صحنه بود.
عبدی در طول دوران فعالیت هنری خود، با اتکا به توانایی کم‌نظیرش در ایفای نقش‌های کمدی و شخصیت‌پردازی‌های متفاوت، به یکی از محبوب‌ترین بازیگران چند دهه اخیر تبدیل شد؛ هنرمندی که توانست میان نسل‌های مختلف مخاطبان، جایگاه ویژه‌ای پیدا کند.
درگذشت این بازیگر پیشکسوت، پایانی بر بیش از چهار دهه حضور مستمر در هنر ایران است؛ حضوری که آثار و خاطرات آن، همچنان در ذهن مخاطبان و تاریخ هنر معاصر کشور باقی خواهد ماند.
پایان دور دوم «ایرانی‌خوانی» در سنگلج؛ «یک شاخه گل سرخ» آخرین خوانش این دوره شد
تماشاخانه سنگلج در هفته گذشته میزبان آخرین نشست از دور دوم برنامه «ایرانی‌خوانی» بود؛ برنامه‌ای که با هدف توجه دوباره به نمایشنامه‌های ایرانی و ایجاد فضایی برای تعامل هنرمندان و مخاطبان، طی ماه‌های اخیر به‌صورت هفتگی برگزار شده است.
آخرین جلسه این دوره با نمایشنامه‌خوانی «یک شاخه گل سرخ» به نویسندگی سیروس همتی و کارگردانی مسعود انعامی برگزار شد. در ابتدای این برنامه، مهدی صفاری‌نژاد، مدیر هماهنگی تماشاخانه سنگلج، با اشاره به پایان دور دوم «ایرانی‌خوانی»، از ادامه این رویداد در آینده نزدیک خبر داد و اعلام کرد که سومین دوره آن از هفته پایانی مردادماه آغاز خواهد شد.
به گفته صفاری‌نژاد، برگزاری مناسبت‌های پیش‌رو از جمله اربعین حسینی و رحلت پیامبر اکرم (ص)، باعث وقفه‌ای دو هفته‌ای در روند اجرای این برنامه خواهد شد و پس از آن، «ایرانی‌خوانی» با شکل و شمایلی تازه به سنگلج بازمی‌گردد.
مسعود انعامی نیز در این مراسم، ضمن قدردانی از عوامل تماشاخانه و همراهی هنرمندان حاضر، بر اهمیت برگزاری چنین برنامه‌هایی در ایجاد همدلی و تداوم ارتباط میان اهالی تئاتر تأکید کرد.
نمایشنامه «یک شاخه گل سرخ» در این نشست با حضور مریم جعفری، ویدا آرایی، یوسف صادقی، ارغوان انعامی، مهشید گودرزی، آرش یعقوبی و داریوش هاشمی برای مخاطبان خوانش شد.
برنامه «ایرانی‌خوانی» که هر سه‌شنبه در کافه‌تئاتر سنگلج برگزار می‌شود، طی دو دوره گذشته توانسته است به محفلی برای بازخوانی آثار نمایشی ایرانی تبدیل شود و اکنون باید دید در دور سوم، چه نمایشنامه‌ها و هنرمندانی به این رویداد خواهند پیوست.
بوتیک هنر ایران با سبدی متنوع به استقبال مرداد رفت
اعلام برنامه اجراهای مردادماه «بوتیک هنر ایران» از دیگر اخبار قابل توجه هفته گذشته بود؛ مجموعه‌ای که در ماه پیش‌رو، میزبان آثاری با رویکردها و گونه‌های مختلف نمایشی خواهد بود.
بر اساس برنامه اعلام‌شده، نمایش‌هایی چون «مترونوم خون»، «کوک ناکوک دل»، «آخرین نوار کراپ»، «دوغ»، «کافه وحشی» و «سوپ بوقلمون» در سالن‌های مختلف این مجموعه روی صحنه خواهند رفت و مخاطبان با ترکیبی از آثار کمدی، مونولوگ‌های فلسفی و اجراهای تجربی روبه‌رو خواهند شد.
در میان آثار این دوره، «مترونوم خون» به نویسندگی و کارگردانی بهنام ترابی، با تکیه بر زبان بدن و فضایی غیرروایی، به موضوعاتی چون خشونت خانگی و بحران‌های عاطفی می‌پردازد. «کوک ناکوک دل» نیز با نگاهی تلفیقی و الهام از جهان «فرانکشتاین»، تلاش می‌کند مفاهیمی همچون احساس، بدن و نسبت انسان با جهان پیرامون را به تصویر بکشد.
از سوی دیگر، علاقه‌مندان به آثار کلاسیک می‌توانند شاهد اجرای «آخرین نوار کراپ» به نویسندگی ساموئل بکت و کارگردانی علی برزآبادی باشند؛ نمایشی که با محوریت مرور خاطرات و هویت فردی، یکی از شناخته‌شده‌ترین متون نمایشی قرن بیستم را به صحنه می‌آورد.
بخش کمدی اجراهای مردادماه نیز با آثاری چون «دوغ»، «کافه وحشی» و «سوپ بوقلمون» پررنگ‌تر شده است. این آثار با روایت‌هایی متفاوت، از نقد روابط انسانی و مسائل اجتماعی گرفته تا نگاهی طنزآمیز به رویدادهای تاریخی و سیاسی، تلاش دارند سلیقه‌های متنوع مخاطبان را پوشش دهند.
همچنین نمایش «مرز» به نویسندگی حمیدرضا اسدزاده و کارگردانی امید اولیایی که پیش از این اجرای خود را آغاز کرده بود، به دلیل استقبال مخاطبان، اجرای خود را تمدید کرده است.
به نظر می‌رسد «بوتیک هنر ایران» در مردادماه امسال، با اتکا به تنوع ژانرها و حضور گروه‌های مختلف نمایشی، تلاش کرده است تصویری چندوجهی از تئاتر مستقل و تجربی امروز را پیش روی مخاطبان قرار دهد.
«روایت راهیان» برای دهمین بار هم‌قدم زائران اربعین شد
آغاز به کار دهمین همایش بین‌المللی تئاتر پیاده‌روی اربعین «روایت راهیان» از دیگر رویدادهای مهم تئاتری هفته گذشته بود؛ رویدادی که طی یک دهه گذشته، تلاش کرده است تئاتر را از فضای متعارف سالن‌ها خارج کرده و در دل یکی از بزرگ‌ترین اجتماعات مذهبی جهان به مخاطبان عرضه کند.
دهمین دوره این همایش از پنجم مردادماه با حضور گروه‌های نمایشی در مسیر پیاده‌روی اربعین و کربلای معلی آغاز شده و تا دوازدهم مردادماه ادامه خواهد داشت. این رویداد به همت مرکز هنرهای نمایشی سوره و با مشارکت سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران و اداره‌کل هنرهای نمایشی برگزار می‌شود.
بر اساس اعلام برگزارکنندگان، ۱۳ اثر نمایشی در ۱۰ نقطه از مسیر تردد زائران به اجرا درخواهد آمد؛ آثاری که با مضامین آیینی و مذهبی، تلاش دارند در کنار همراهی با زائران، بخشی از ظرفیت‌های تئاتر محیطی و میدانی را نیز به نمایش بگذارند.
دبیری این دوره از «روایت راهیان» بر عهده کوروش زارعی است و سیدمصطفی موتورچی نیز به عنوان دبیر اجرایی، مسئولیت هماهنگی و برگزاری این رویداد را بر عهده دارد.
همایش «روایت راهیان» در سال‌های اخیر به یکی از رویدادهای ثابت تقویم تئاتر آیینی کشور تبدیل شده است؛ رویدادی که هر سال با نزدیک شدن به ایام اربعین، فرصتی برای حضور هنرمندان در فضایی متفاوت و ارتباط مستقیم با مخاطبانی از ملیت‌های مختلف فراهم می‌کند.