سمیرا جعفری/ صبا، وقتی یک رویداد ملی در کانون توجه افکار عمومی قرار می‌گیرد، آنچه بیش از هر چیز اهمیت پیدا می‌کند، تنها برگزاری آن نیست؛ بلکه روایتی است که از آن در حافظه جامعه و نگاه جهانیان ثبت می‌شود. از مدیریت جریان اطلاع‌رسانی تا خلق تصاویری ماندگار، همه جزئیاتی هستند که می‌توانند یک مراسم را به بخشی از حافظه تاریخی یک ملت تبدیل کنند. دکتر محمدصادق افراسیابی، مدیرعامل انجمن سواد رسانه‌ای ایران، در گفت‌وگو با صبا به الزامات رسانه‌ای تحقق این هدف پرداخته است..
مدیرعامل انجمن سواد رسانه‌ای ایران با تأکید بر اینکه خلأ اطلاعاتی بزرگ‌ترین تولیدکننده شایعه در رویدادهای ملی است، معتقد است موفقیت یک مراسم ملی بیش از هر چیز به انسجام اطلاع‌رسانی، کیفیت روایت رسانه‌ای و خلق تصویری ماندگار از هویت و همبستگی ملی بستگی دارد؛ تصویری که بتواند در حافظه تاریخی ملت ایران و افکار عمومی جهان ماندگار شود..
شایعه از خلأ اطلاعاتی متولد می‌شود
 محمدصادق افراسیابی، دکترای سیاستگذاری فرهنگی، مدرس و پژوهشگر سواد رسانه‌ای، مدیرعامل انجمن سواد رسانه‌ای ایران و عضو هیئت‌مدیره و معاون راهبردی بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای، در گفت‌وگو با  صبا، با اشاره به ضرورت انسجام اطلاع‌رسانی در رویدادهای ملی، اظهار کرد: در رویدادهای بزرگ ملی، رقابت اصلی میان رسانه رسمی و رسانه غیررسمی نیست؛ بلکه میان «اطلاعات معتبر» و «گمانه‌زنی» است. در رویدادهای ملی، خلأ اطلاعاتی بزرگ‌ترین تولیدکننده شایعه است. هرچه اهمیت یک رویداد بیشتر باشد، عطش افکار عمومی برای دریافت خبر نیز بیشتر می‌شود. در چنین شرایطی اگر جریان اطلاع‌رسانی منسجم نباشد، فضای خالی اطلاعاتی به سرعت توسط شایعات، تحلیل‌های غیرمستند و روایت‌های متناقض پر می‌شود.
 هر شهروند یک رسانه 
وی ادامه داد: تجربه جهانی نشان می‌دهد که در مراسم‌هایی که بار تاریخی و ملی دارند، موفق‌ترین الگو آن است که همه نهادها از یک اتاق فرمان رسانه‌ای واحد تبعیت کنند. این مسئله صرفاً برای مدیریت خبر نیست؛ بلکه برای حفاظت از سرمایه اعتماد عمومی است. امروز در عصر جامعه اطلاعاتی و شبکه‌های اجتماعی، هر شهروند یک رسانه است. بنابراین مهم‌تر از محدود کردن انتشار خبر، توجه به افزایش سرعت، دقت و شفافیت اطلاع‌رسانی رسمی است. هرجا اطلاع‌رسانی رسمی سریع، دقیق و مستمر باشد، بازار شایعات نیز کوچک‌تر خواهد شد.
رویداد از طریق تصویر تجربه می‌شود
افراسیابی در ادامه با اشاره به اهمیت تصویرسازی رسانه‌ای از مراسم‌های ملی، گفت: از منظر رسانه‌ای، اهمیت یک مسیر صرفاً به طول یا عرض آن نیست؛ بلکه به قدرت آن در تولید تصویر نمادین است. در جهان امروز، بسیاری از مردم یک رویداد را نه از نزدیک، بلکه از طریق تصویر تجربه می‌کنند. بنابراین سؤال اصلی این نیست که مراسم در چه مسیری و کدام میدان و کدام خیابان برگزار می‌شود؛ سؤال این است که آن مسیر چه تصویری از ملت ایران به جهان مخابره می‌کند.

معنا در فاب تصویر
وی افزود: اگر حضور مردم، نظم اجتماعی، مشارکت نسل‌های مختلف، خانواده‌ها و جلوه‌های فرهنگی به درستی ثبت و روایت شود، هر مسیری که توسط برگزارکنندگان مراسم بزرگ تشییع قائد اعظم ایران انتخاب شود، می‌تواند به یک قاب تاریخی تبدیل شود. در واقع رسانه‌های جهانی بیش از آنکه به جغرافیای مراسم توجه کنند، به معنای نهفته در تصاویر توجه می‌کنند. تصویری که بتواند همبستگی، هویت ملی و مشارکت اجتماعی را بازنمایی کند، ظرفیت ماندگاری جهانی خواهد داشت.
این پژوهشگر سواد رسانه‌ای ادامه داد: بنابراین بنده به عنوان یک کارشناس رسانه و فضای مجازی در مورد اینکه چه مسیری برای مراسم بزرگ تشییع قائد اعظم ایران انتخاب شود معتقدم جهان صرفاً مسیر را به معنای اینکه کدام میدان و کدام خیابان انتخاب شده است را نمی‌بیند بلکه جهان تصویری را می‌بیند که رسانه‌ها از آن مسیر خلق می‌کنند و از این منظر خوب است که برگزارکنندگان مراسم تشییع با مدیران رسانه‌های جمعی کشور مشورت کنند و نظرات ایشان را برای ساخت تصویری ماندگار در افکار عمومی ملت‌های مختلف جهان در نظر بگیرند.
تبدیل یک رویداد ملی به سرمایه نمادین کشور 
افراسیابی درباره تبدیل یک مراسم ملی به بخشی از حافظه تاریخی کشور نیز بیان کرد: وقتی میلیون‌ها نفر درباره یک رویداد صحبت می‌کنند، آن را تجربه می‌کنند، تصاویرش را می‌بینند و سال‌ها بعد نیز آن را به یاد می‌آورند، آن رویداد از سطح یک مراسم عبور می‌کند و به سرمایه نمادین کشور تبدیل می‌شود. در علوم ارتباطات گفته می‌شود ملت‌ها علاوه بر سرزمین و جمعیت، با خاطرات مشترک نیز شناخته می‌شوند. امروزه کشورها فقط با مرزهای جغرافیایی ساخته نمی‌شوند بلکه با خاطرات مشترک نیز ساخته می‌شوند.
بهره گیری از ظرفیت بالقوه انسان رسانه ها
وی تأکید کرد: بنابراین اگر یک مراسم بتواند روایت مشترکی از هویت، وحدت و تداوم تاریخی کشور ارائه دهد، به بخشی از حافظه ملی تبدیل خواهد شد. بر همین اساس مراسم بزرگ تشییع قائد اعظم ایران تمام عناصر مورد نیاز را برای تبدیل به بخش مهمی از حافظه تاریخی کشور و سرمایه نمادین ملت ایران دارد و فقط لازم است برنامه‌ریزی لازم برای خلق تصویر شایسته از طریق رسانه‌های داخلی و خارجی صورت پذیرد و هم برای استفاده از ظرفیت رسانه‌های داخلی و هم استفاده از ظرفیت رسانه‌های خارجی برنامه‌ریزی دقیق و گسترده‌ای باید انجام شود، حتی به نظرم لازم است حتماً از ظرفیت انسان‌رسانه‌های مشهور داخلی و خارجی فعال در رسانه‌های اجتماعی از جمله اینستاگرام برنامه‌ریزی کرد.

پنج مولفه ماندگار در ثبت یک تصویر ماندگار
مدیرعامل انجمن سواد رسانه‌ای ایران درباره عوامل مؤثر در ثبت یک تصویر ماندگار نیز گفت: پنج عامل در ثبت یک تصویر ماندگار از مراسم بزرگ تشییع قائد اعظم ایران نقش دارند؛ اول؛ حضور مردم چون هیچ فناوری رسانه‌ای جایگزین حضور واقعی مردم نمی‌شود. دوم؛ روایت واحد به این معنا که روایت‌های رسانه‌های داخلی و خارجی مربوط به این مراسم بزرگ باید حامل یک پیام روشن و قابل فهم باشد. سوم؛ توجه به کیفیت ثبت رسانه‌ای و توجه به این موضوع که در عصر دهکده جهانی، بسیاری از مخاطبانی که در ایران زندگی نمی‌کنند، مراسم را از دریچه دوربین‌ها تجربه می‌کنند، نه از محل برگزاری. چهارم؛ توجه به نمادها در این مراسم بسیار بزرگ و مهم تاریخی مانند پرچم جمهوری اسلامی ایران، نشانه‌های فرهنگی، حضور نسل‌های مختلف و عناصر هویتی، با توجه به اینکه تمام این موارد به افزایش قدرت ماندگاری تصویر کمک می‌کنند. پنجم؛ امید به آینده از این منظر که تصاویر تاریخی فقط گذشته را روایت نمی‌کنند؛ بلکه آینده را نیز معنا می‌کنند و تصویر ماندگار تصویری است که علاوه بر احترام به گذشته، بتواند پیام تداوم، انسجام و امید را به جامعه جهانی منتقل کند.
روایت گذشته؛ معنای آینده
وی در پایان خاطرنشان کرد: در حقیقت تصاویر تاریخی زمانی ماندگار می‌شوند که فقط گذشته را روایت نکنند؛ بلکه آینده را نیز معنا کنند و قطعاً برگزاری مراسم باشکوه تشییع قائد اعظم ایران و توجه به ابعاد رسانه‌ای این مراسم می‌تواند نقش مهمی در روایتگری آینده جمهوری اسلامی ایران داشته باشد. نکته و جمع‌بندی آخر بنده هم این است که این مراسم بزرگ و تاریخ‌ساز، صرفاً یک رویداد اجرایی نیست؛ بلکه رویدادی برای تولید حافظه تاریخی‌ است و آنچه در حافظه ملت‌ها می‌ماند نه جزئیات اجرایی، بلکه روایت‌ها و تصاویری است که از آن روز ثبت می‌شود.